Ieŋŋilsa (ENG01‑04)
Máhtudakulme ja árvustallam
Dat oahppopládna ij desti guoska
Tjielggidus
Máhtudakulme 10. jahkedáse maŋŋela
Åhpadusá ulmme le oahppe galggá máhttet
- moattebelak stratesjijjajt giellaåmastimen, tækstatjállemin ja guládallamin
Adnet le gå juojddáv ávkástalá jali juojddáv dagá ájggomusáv jåvsåtjit. Adnet le vargga sæmmi gå ávkástallat, sæmmi gå adnuj válldet duola dagu barggovuogev jali vædtsagav.
- digitála ressursajt ja ietjá viehkkenævojt giellaåmastimen, tækstatjállemin ja aktisasjbargon
Adnet le gå juojddáv ávkástalá jali juojddáv dagá ájggomusáv jåvsåtjit. Adnet le vargga sæmmi gå ávkástallat, sæmmi gå adnuj válldet duola dagu barggovuogev jali vædtsagav.
- jiednadime guovdásj minsstarijt gå guládallá
Adnet le gå juojddáv ávkástalá jali juojddáv dagá ájggomusáv jåvsåtjit. Adnet le vargga sæmmi gå ávkástallat, sæmmi gå adnuj válldet duola dagu barggovuogev jali vædtsagav.
- ja
Gulldalit merkaj ájttsat, dádjadit ja tjadnat juojddá juosik mij åvddånbuvteduvvá auditijva, visuála jali taktijla njálmálasj guládallamin, juogu de njuolgga guládallamin jali digitála medijáj baktu.
bágojt ja moallánagájt duon dán ieŋŋils variántajnDádjadit le árvvedit mav juojddá merkaj, mij javladuvvá jali gåktu dan vijor le. Dádjadusáv máhttá vuosedit gå tjielggi, máhttelisvuodajt árvvaladdá, vuogijt buohtastahttá jali kvalitiehtav árvustallá.
- ságastit avtat rajes ja tjielggasit báhkoboanndudagájn ja idiomáhtalasj moallánagáj ma li hiebaduvvam ulmmáj, vuosstájválldáj ja dilláj
- gatjádallat ja tjuovvolit oajvvadusájt ságastallamin duon dán ássje birra ma li hiebaduvvam ulmijda, vuosstájválldijda ja dilijda
- ja
Åtsådit merkaj vásedit ja gæhttjaladdat ja máhttá diehtemvájnov ja oavdduhimev vaddet. Åtsådit máhttá merkahit ájttsat, åhtsåt, ielvvet, váksjot ja guoradallat. Muhttijn merkaj iesjgeŋgalágásj bielijt ássjes guoradallat rabás ja lájttális árvvaladdama baktu. Åtsådit máhttá aj merkahit barggovuogijt, buktagijt jali vædtsagijt gæhttjalit ja árvustallat.
muhtem gielalasj muodugasjvuodajt ja sieradusájt ieŋŋilsa ja ietjá gielaj gaskan majt oahppe dåbddå, ja ságastallat daj birra jaGåvvidit le tjielggit jali buojkuldahttet vásádusáv, dilev, barggoprosessav jali fágalasj ássjev. Gåvvidit máhttá aj merkahit guoskavasj fáhkamoallánagájt adnet systematiseritjit máhtudagáv ássje birra.
dav ietjas giellaåmastimenAdnet le gå juojddáv ávkástalá jali juojddáv dagá ájggomusáv jåvsåtjit. Adnet le vargga sæmmi gå ávkástallat, sæmmi gå adnuj válldet duola dagu barggovuogev jali vædtsagav.
Tjielggidus máhtudakulmmáj
Med 'andre språk eleven kjenner til' mener vi alle språk eleven har noe kunnskap om. Dette kan være morsmålet og andre språk eleven snakker, fremmedspråk eleven har lært på skolen, eller språk eleven har møtt på reise, gjennom egne interesser, eller i andre sammenhenger og kan noe om. All slik språkkunnskap kan være til nytte for å lære engelsk.
- máhtov báhkoklássaj ja gárgadisstruktuvraj birra gå barggá ietjas njálmálasj ja tjálalasj tevstaj
Adnet le gå juojddáv ávkástalá jali juojddáv dagá ájggomusáv jåvsåtjit. Adnet le vargga sæmmi gå ávkástallat, sæmmi gå adnuj válldet duola dagu barggovuogev jali vædtsagav.
- tjuovvot duollatjállema, báhkosåjådime, gárgadisåhpa ja tækstastruktuvra njuolgadusájt
- låhkåt, dágástallat ja vijddásabboj gaskostit iesjguhtiklágásj tevstaj sisanov, aj tevstajt majt iesj la válljim
- låhkåt jaieŋŋils tjáppagirjálasjvuodav, aktan nuorajgirjálasjvuodav, ja
Dålkkut le gæhttjalit dádjadit dahpadusá, praktihkalasj dile jali dájdalasj åvddånbuktema merkadusáv. Dádjadusá vuodon le álu guoradallam ájnegasj åsijs ja daj gasskavuodav.
daj badjelReflektierit le guoradallat ja usjudallat iesjgeŋgalágásj bielijt ietjas jali iehtjádij dagojn, guottoj ja ájádusájn. Máhttep aj reflektierit ássjij ja vidjurij, dåjmaj jali ietjama oahppama birra. Reflektierit merkaj gæhttjalit ietjas ájádusájt ja guottojt, ja nav åvddånahttet dádjadusáv.
- låhkåt ássjepruvssátevstajt jaman luohtedahtte gáldo li
Árvustallat le árvvaladdat iesjgeŋgalágásj bielij birra ássjes jali vuojnos. Máhttá aj merkahit kvalitiehtav buktagis jali prosessas árvvaladdat. Árvustallam álu vaddá mærrádusáv jali konklusjåvnåv.
- gáldojt lájttálisát ja dárkkelit
Adnet le gå juojddáv ávkástalá jali juojddáv dagá ájggomusáv jåvsåtjit. Adnet le vargga sæmmi gå ávkástallat, sæmmi gå adnuj válldet duola dagu barggovuogev jali vædtsagav.
- tjállet formála ja iehpeformála tevstajt, aj aktiduvvam, struktuvrajn ja tjielgasvuodajn. Tevsta galggi gåvvidit, subtsastit ja reflektierit hiebaduvvam ulmmáj, vuosstájválldáj ja dilláj
- giehtadallat ietjas tevstajt iehtjádij vuojnoj ja giellamáhto milta
- ieŋŋilsa rållav Vuonan ja væráldin ja
Gåvvidit le tjielggit jali buojkuldahttet vásádusáv, dilev, barggoprosessav jali fágalasj ássjev. Gåvvidit máhttá aj merkahit guoskavasj fáhkamoallánagájt adnet systematiseritjit máhtudagáv ássje birra.
dan badjelReflektierit le guoradallat ja usjudallat iesjgeŋgalágásj bielijt ietjas jali iehtjádij dagojn, guottoj ja ájádusájn. Máhttep aj reflektierit ássjij ja vidjurij, dåjmaj jali ietjama oahppama birra. Reflektierit merkaj gæhttjalit ietjas ájádusájt ja guottojt, ja nav åvddånahttet dádjadusáv.
- iemeálmmugij vidjurijt ieŋŋils væráldin ja Vuonan ja
Åtsådit merkaj vásedit ja gæhttjaladdat ja máhttá diehtemvájnov ja oavdduhimev vaddet. Åtsådit máhttá merkahit ájttsat, åhtsåt, ielvvet, váksjot ja guoradallat. Muhttijn merkaj iesjgeŋgalágásj bielijt ássjes guoradallat rabás ja lájttális árvvaladdama baktu. Åtsådit máhttá aj merkahit barggovuogijt, buktagijt jali vædtsagijt gæhttjalit ja árvustallat.
daj badjelReflektierit le guoradallat ja usjudallat iesjgeŋgalágásj bielijt ietjas jali iehtjádij dagojn, guottoj ja ájádusájn. Máhttep aj reflektierit ássjij ja vidjurij, dåjmaj jali ietjama oahppama birra. Reflektierit merkaj gæhttjalit ietjas ájádusájt ja guottojt, ja nav åvddånahttet dádjadusáv.
- ja
Åtsådit merkaj vásedit ja gæhttjaladdat ja máhttá diehtemvájnov ja oavdduhimev vaddet. Åtsådit máhttá merkahit ájttsat, åhtsåt, ielvvet, váksjot ja guoradallat. Muhttijn merkaj iesjgeŋgalágásj bielijt ássjes guoradallat rabás ja lájttális árvvaladdama baktu. Åtsådit máhttá aj merkahit barggovuogijt, buktagijt jali vædtsagijt gæhttjalit ja árvustallat.
iellemvuogijt, ájádallamvuogijt, guládallamvuogijt ja moattebelakvuodajt ieŋŋils væráldinGåvvidit le tjielggit jali buojkuldahttet vásádusáv, dilev, barggoprosessav jali fágalasj ássjev. Gåvvidit máhttá aj merkahit guoskavasj fáhkamoallánagájt adnet systematiseritjit máhtudagáv ássje birra.
- ja vijddásabbo gaskostit ieŋŋils kultuvralasj åvddånbuktemvuogij sisanov iesjguhtiklágásj medijájn massta iesj berus
Åtsådit merkaj vásedit ja gæhttjaladdat ja máhttá diehtemvájnov ja oavdduhimev vaddet. Åtsådit máhttá merkahit ájttsat, åhtsåt, ielvvet, váksjot ja guoradallat. Muhttijn merkaj iesjgeŋgalágásj bielijt ássjes guoradallat rabás ja lájttális árvvaladdama baktu. Åtsådit máhttá aj merkahit barggovuogijt, buktagijt jali vædtsagijt gæhttjalit ja árvustallat.
Åhpadattijn árvustallam
Åhpadattijn árvustallam galggá viehkken åvdedit oahppamav ja fáhkamáhtudagáv åvddånahttet. Oahppe vuosedi ja åvddånahtti máhtudagáv ieŋŋilsin 8., 9. ja 10. jahkedásen gå guládalli struktuvrajn ja tjielggasit njálmálattjat ja tjálalattjat, hiebaduvvam iesjguhtiklágásj dilijda ja vuosstájválldijda. Ja de vuosedi ja åvddånahtti máhtudagáv gå iesjguhtiklágásj tevstajt tjálli gånnå diedo gáldojs li fáron dárkkelis láhkáj. Åhpadiddje galggá dilev láhtjet oahppijoassálasstemij ja arvusmahttet oahppammiellaj iesjguhtiklágásj stratesjijjaj ja åhpadimressursaj baktu váj oahppij låhkåmtjehpudagájt ja njálmálasj ja tjálalasj tjehpudagájt åvddånahttá. Oahppe galggi vásedit jut gæhttjaladdat aktu ja iehtjádij siegen la oassen giela oahppamis. Åhpadiddje ja oahppe galggi ságastallat oahppij åvddånime birra ieŋŋilsin. Dajna máhtudagájn mav oahppe vuosedi, galggi bessat moalgget majt ietjasa mielas bukti, ja ietjas fágalasj åvddånime badjel reflektierit. Åhpadiddje galggá bagádallat ienep oahppama gáktuj ja åhpadimev hiebadit navti váj oahppe bessi adnet rádijt åvdedittjat låhkåmtjehpudagájt, tjállemtjehpudagájt ja njálmálasj ja digitála tjehpudagájt fágan.
Loahppaárvustallam
Åbbålasjkarakterra galggá gåvvidit oahppe åbbålasj máhtudagáv ieŋŋilsin gå ålli 10. dáse åhpadimev. Åhpadiddje galggá plánit ja dilev láhtjet váj oahppe bessi vuosedit ietjasa máhtudagáv målsudahkes vuogij majda gulluji dádjadibme, refleksjåvnnå ja lájttális ájádallam iesjgeŋga dilijn. Åhpadiddje galggá biedjat avtav karakterav ieŋŋilsin oahppe vuoseduvvam máhtudagá milta fágan.