Matematihkan 1–10 (MAT01‑05)
Máhtudakulme ja árvustallam

Dat oahppopládna ij desti guoska

Aktijvuoda buojkulvisá

Tjielggidus

Máhtudakulme 2. jahkedáse maŋŋela

Åhpadusá ulmme le oahppe galggá máhttet

  • oarnnit tállajt, mierijt ja hámijt dåbddomerkaj milta,

    Buohtastahttet le guoradallat avtalágásjvuodajt ja sieradusájt guovte jali moatte vidjurij gaskan.

     dajt ja ájádallat jus máhttá dav moatte láhkáj dahkat

  • Åtsådit merkaj vásedit ja gæhttjaladdat ja máhttá diehtemvájnov ja oavdduhimev vaddet. Åtsådit máhttá merkahit ájttsat, åhtsåt, ielvvet, váksjot ja guoradallat. Muhttijn merkaj iesjgeŋgalágásj bielijt ássjes guoradallat rabás ja lájttális árvvaladdama baktu. Åtsådit máhttá aj merkahit barggovuogijt, buktagijt jali vædtsagijt gæhttjalit ja árvustallat.

     tállajt, mierijt ja låhkåmav ståhkamin, luondon, gåvvådájdan, musihkan ja mánájgirjálasjvuodan, åvdåstit tállajt iesjguhtik láhkáj ja jårggålit dajt iesjguhtik åvdåstimij gaskan.

    Tjielggidus máhtudakulmmáj

    Representasjonar i matematikk er måtar å uttrykkje matematiske omgrep, samanhengar og problem på. Representasjonar kan vere konkrete, kontekstuelle, visuelle, verbale og symbolske.

  • eksperimentierit tállaj låhkåmin sihke åvddåj ja maŋus, válljit iesjguhtik álggemtállajt ja iesjguhtik differánsajt ja

    Gåvvidit le tjielggit jali buojkuldahttet vásádusáv, dilev, barggoprosessav jali fágalasj ássjev. Gåvvidit máhttá aj merkahit guoskavasj fáhkamoallánagájt adnet systematiseritjit máhtudagáv ássje birra.

     låhkåmij minsstarijt

  • Åtsådit merkaj vásedit ja gæhttjaladdat ja máhttá diehtemvájnov ja oavdduhimev vaddet. Åtsådit máhttá merkahit ájttsat, åhtsåt, ielvvet, váksjot ja guoradallat. Muhttijn merkaj iesjgeŋgalágásj bielijt ássjes guoradallat rabás ja lájttális árvvaladdama baktu. Åtsådit máhttá aj merkahit barggovuogijt, buktagijt jali vædtsagijt gæhttjalit ja árvustallat.

     ja buojkodit párratállaj ja páradistállaj åbbålasj iesjvuodajt

  • Gåvvidit le tjielggit jali buojkuldahttet vásádusáv, dilev, barggoprosessav jali fágalasj ássjev. Gåvvidit máhttá aj merkahit guoskavasj fáhkamoallánagájt adnet systematiseritjit máhtudagáv ássje birra.

     posisjåvnnåvuogádagáv iesjguhtik åvdåstimij viehkijn
  • biedjat tállajt tállalinnjaj ja

    Adnet le gå juojddáv ávkástalá jali juojddáv dagá ájggomusáv jåvsåtjit. Adnet le vargga sæmmi gå ávkástallat, sæmmi gå adnuj válldet duola dagu barggovuogev jali vædtsagav.

     tállalinnjav riekknimin ja tjuolmmatjoavddemin

  • Åtsådit merkaj vásedit ja gæhttjaladdat ja máhttá diehtemvájnov ja oavdduhimev vaddet. Åtsådit máhttá merkahit ájttsat, åhtsåt, ielvvet, váksjot ja guoradallat. Muhttijn merkaj iesjgeŋgalágásj bielijt ássjes guoradallat rabás ja lájttális árvvaladdama baktu. Åtsådit máhttá aj merkahit barggovuogijt, buktagijt jali vædtsagijt gæhttjalit ja árvustallat.

     addisjåvnåv ja subtraksjåvnåv ja

    Adnet le gå juojddáv ávkástalá jali juojddáv dagá ájggomusáv jåvsåtjit. Adnet le vargga sæmmi gå ávkástallat, sæmmi gå adnuj válldet duola dagu barggovuogev jali vædtsagav.

     dav hábbmitjit ja tjoavdátjit tjuolmajt ståhkamin ja ietjas árggabiejven

  • Åtsådit merkaj vásedit ja gæhttjaladdat ja máhttá diehtemvájnov ja oavdduhimev vaddet. Åtsådit máhttá merkahit ájttsat, åhtsåt, ielvvet, váksjot ja guoradallat. Muhttijn merkaj iesjgeŋgalágásj bielijt ássjes guoradallat rabás ja lájttális árvvaladdama baktu. Åtsådit máhttá aj merkahit barggovuogijt, buktagijt jali vædtsagijt gæhttjalit ja árvustallat.

     addisjåvnå kommutatijva ja assosiatijva dåbddomerkav ja

    Adnet le gå juojddáv ávkástalá jali juojddáv dagá ájggomusáv jåvsåtjit. Adnet le vargga sæmmi gå ávkástallat, sæmmi gå adnuj válldet duola dagu barggovuogev jali vædtsagav.

     dav gå oajven riekkni
  • dåbddåt ja

    Gåvvidit le tjielggit jali buojkuldahttet vásádusáv, dilev, barggoprosessav jali fágalasj ássjev. Gåvvidit máhttá aj merkahit guoskavasj fáhkamoallánagájt adnet systematiseritjit máhtudagáv ássje birra.

     gærddodiddje avtadagájt minsstarijn ja stiellit ietjas minsstarijt

  • Åtsådit merkaj vásedit ja gæhttjaladdat ja máhttá diehtemvájnov ja oavdduhimev vaddet. Åtsådit máhttá merkahit ájttsat, åhtsåt, ielvvet, váksjot ja guoradallat. Muhttijn merkaj iesjgeŋgalágásj bielijt ássjes guoradallat rabás ja lájttális árvvaladdama baktu. Åtsådit máhttá aj merkahit barggovuogijt, buktagijt jali vædtsagijt gæhttjalit ja árvustallat.

    , tjuorggat ja

    Gåvvidit le tjielggit jali buojkuldahttet vásádusáv, dilev, barggoprosessav jali fágalasj ássjev. Gåvvidit máhttá aj merkahit guoskavasj fáhkamoallánagájt adnet systematiseritjit máhtudagáv ássje birra.

     geometrijjalasj gåvvusijt ietjas lahka birrasis ja argumentierit gåktu dajt máhttá dåbddomerkaj milta tjuolldet

  • Stuorrudagáv jali dåbddomerkav mihttit la buohtastahttet dav ietjá muodugasj stuorrudahkaj jali dåbddåmærkkaj.

     ja

    Buohtastahttet le guoradallat avtalágásjvuodajt ja sieradusájt guovte jali moatte vidjurij gaskan.

     stuorrudagájt ma guosski guhkkudahkaj ja areállaj, standardisieridahtes ja standardisieridum mihttoavtadagáj baktu,

    Gåvvidit le tjielggit jali buojkuldahttet vásádusáv, dilev, barggoprosessav jali fágalasj ássjev. Gåvvidit máhttá aj merkahit guoskavasj fáhkamoallánagájt adnet systematiseritjit máhtudagáv ássje birra.

     gåktu ja ságastallat båhtusij birra
  • tjielggit gåktu máhttá ájgev kloahkojn ja rijmojn

    Gåvvidit le tjielggit jali buojkuldahttet vásádusáv, dilev, barggoprosessav jali fágalasj ássjev. Gåvvidit máhttá aj merkahit guoskavasj fáhkamoallánagájt adnet systematiseritjit máhtudagáv ássje birra.

  • dahkat ja tjuovvot njuolgadusájt ja tsiehkij milta bagádusájt ståhkamin ja spellamin

Åhpadattijn árvustallam

Åhpadattijn árvustallam galggá viehkken åvdedit oahppamav ja máhtudagáv åvddånahttet matematihkan. Oahppe vuosedi ja åvddånahtti máhtudagáv fágan 1. ja 2. dásen gå bessi eksperimentierit tálla- ja gåvosminsstarij iesjguhtik dåbddomerkaj ja struktuvraj ja buojkodit dajt åtsådiddje ståhkamin, dájdan ja árggabiejven. Oahppe vuosedi ja åvddånahtti aj máhtudagáv matematihkan gå imájdalli, matematihkalasj gatjálvisájt gatjádalli ja tjielggiji ja vuodusti ietjasa tjoavddusijt. Ja de vuosedi ja åvddånahtti máhtudagáv gå álkkes fáhkabuojkuldagájt adnegåhti.

Åhpadiddje galggá dilev láhtjet oahppijoassálasstemij ja arvusmahttet oahppammiellaj matematihkan dan baktu jut oahppe bessi labudallat, ståhkat, imájdallat ja ietjasa dåbdudagájt adnet fága åhpadijn. Åhpadiddje ja oahppe galggi ságastallat oahppij åvddånime birra riekknimin ja tálladádjadimen. Oahppe galggi bessat gæhttjaladdat ja boasstot dahkat. Dajna máhtudagájn mav oahppe vuosedi, galggi bessat moalgget majt ietjasij mielas bukti, ja majt buorebut nahki gå åvddåla. Åhpadiddje galggá bagádallat ienep oahppama gáktuj ja åhpadimev hiebadit navti váj oahppe bessi bagádallamij milta vijdedit ietjasa máhtudagáv tállaj ja minsstarij åtsådimen ja tjuolmaj tjoavddemin ja guládallama tjehpudagáv mij guosská matematihkalasj buojkuldagájda.