Norsk for elever med tegnspråk (NOR05‑05)
Gealbomihttomearit ja árvvoštallan

Dát oahppoplána ii šat gusto

Oktavuođaid ovdamearkkat

Čilgehus

Gealbomihttomearit maŋŋá Jo3 oppalaš studerengelbbolašvuođa lasáhusa

Oahpahusa mihttomearri lea ahte oahppi galgá máhttit

  • lohkat dološdárogiela teavsttaid jorgaleamis ja

    Buohtastahttit lea guorahallat guovtti dahje máŋga dili ovttaláganvuođaid ja erohusaid.

     ođđasat áiggi teavsttaiguin
  • lohkat ja

    Dulkot lea duddjot oaivila dahje áddejumi muhtun albmoneami, geavatlaš dilidahje dáiddalaš ovdanbuktima oaivilsisdoalu hárrái. Áddejumi vuođđun lea dávjá ovttaskas osiid ja daid gaskavuođaid guorahallan.

     muhtun teavsttaid 1500-logu rájes gitta 1850-logu rádjai kulturhistorjjálaš konteavsttas ja

    Ságaškuššat lea muitalit ášši birra nu ahte ovdanbuktá iešguđet beliid das, ja go ákkastallá sihke dan bealis ja vuostá. Ságaškuššan sáhttá loahpahuvvot konklušuvnnain. Ságaškuššat sáhttá ieš okto dahje earáiguin. Go máŋggas leat ságastallamin ášši dahje dili birra, de sáhttet maid leat digaštallamin.

     leat go dat áigeguovdilat dál

  • Suokkardit mearkkaša vásihit ja geahččaladdat ja dainna sáhttá duhtadit sáhkkiivuođa ja imaštallama. Suokkardit sáhttá mearkkašit áicat, iskat, fuomášit, dárkut ja dutkat. Muhtumin dat oaivvilda ahte iskkadit iešguđet beliid áššis rabas ja kritihkalaš ságaškuššamiin. Dutkkadit sáhttá maid mearkkašit ahte mii geahččalit ja árvvoštallat bargovugiid, buktagiid dahje reaidduid.

     ja

    Reflekteret lea guorahallat ja jurddašit iešguđet beliid iežas dahje earáid daguin,guottuin ja jurdagiin. Mii sáhttit maid reflekteret áššiid ja diliid, geavatlaš doaimmaid dahje iežamet oahppama. Reflekšuvnnaid bokte sáhttá geahččalit iežas jurdagiid ja guottuid, ja nu ovddidit buoret áddejumi ja máhtu.

     mo romantihka ja nationálaromantihka teavsttat govvidit olbmo, luonddu ja servodaga, ja

    Buohtastahttit lea guorahallat guovtti dahje máŋga dili ovttaláganvuođaid ja erohusaid.

     daid ođđasat áiggi teavsttaiguin

  • Reflekteret lea guorahallat ja jurddašit iešguđet beliid iežas dahje earáid daguin,guottuin ja jurdagiin. Mii sáhttit maid reflekteret áššiid ja diliid, geavatlaš doaimmaid dahje iežamet oahppama. Reflekšuvnnaid bokte sáhttá geahččalit iežas jurdagiid ja guottuid, ja nu ovddidit buoret áddejumi ja máhtu.

     áššeprosateavsttaid birra ja čilget retoralaš dilálašvuođa mas leat čuožžilan
  • čállit fágaartihkkaliid mat čilgejit ja ságaškuššet teavsttaid konteavsttas

  • Válddahit geavahit ávkin juoidá dahje bargat juoidá vai olahit dihto ulbmila. Geavahit lea sullii seammá go ávkkástallat, atnit dahje váldit atnui ovdamearkka dihte bargovuogi dahje reaiddu.

     máhcahemiid ja máhtu giela, teavstta ja šáŋŋeriid birra

    Ovdánahttit sáhttá leat hábmet, ráhkadit, modelleret dahje ráhkadit ođđa vugiid, buktaga dahje bálvalusa.

     iežas teavsttaid

  • Válddahit geavahit ávkin juoidá dahje bargat juoidá vai olahit dihto ulbmila. Geavahit lea sullii seammá go ávkkástallat, atnit dahje váldit atnui ovdamearkka dihte bargovuogi dahje reaiddu.

     fágagiela

    Válddahit lea govvidit dahje bájuhit vásáhusa, dilálašvuođa, bargoproseassa dahje fágalaš fáttá. Válddahit sáhttá maid mearkkašit ahte geavaha relevánta fágadoahpagiid go lea systematiseremin máhtu fáttá birra.

     dárogiela muhtun dovddamearkkaid ruoŧagiela ja dánskkagiela ektui
  • ávkkástallat čállindulkka
  • čilget Norgga dálá gielladili historjjálaš duogáža

  • Analyseret lea guorahallat ášši, diŋgga dahje doahpaga, ja dan bokte gávnnahit maid dat muitala dahje dan oaivila. Analyseret sáhttá mearkkašit ahte mii meannudit vuđolaččat ja vuogádatlaččat ovttaskas elemeanttaid ja oktavuođaid daid gaskkas. Analysa sáhttá maid guoskat bargoprosessii.

     ja

    Dulkot lea duddjot oaivila dahje áddejumi muhtun albmoneami, geavatlaš dilidahje dáiddalaš ovdanbuktima oaivilsisdoalu hárrái. Áddejumi vuođđun lea dávjá ovttaskas osiid ja daid gaskavuođaid guorahallan.

     girjegiela ja dárogiela románaid, noveallaid, drámá, lyrihka ja eará teavsttaid 1850- logu rájes gitta dálážii ja

    Reflekteret lea guorahallat ja jurddašit iešguđet beliid iežas dahje earáid daguin,guottuin ja jurdagiin. Mii sáhttit maid reflekteret áššiid ja diliid, geavatlaš doaimmaid dahje iežamet oahppama. Reflekšuvnnaid bokte sáhttá geahččalit iežas jurdagiid ja guottuid, ja nu ovddidit buoret áddejumi ja máhtu.

     teavsttaid birra kulturhistorjjálaš konteavstta ja iežas dálááiggi vuođul
  • čállit esseija mii suokkarda teavsttaid sisdoalu ja reflektere daid birra

  • Suokkardit mearkkaša vásihit ja geahččaladdat ja dainna sáhttá duhtadit sáhkkiivuođa ja imaštallama. Suokkardit sáhttá mearkkašit áicat, iskat, fuomášit, dárkut ja dutkat. Muhtumin dat oaivvilda ahte iskkadit iešguđet beliid áššis rabas ja kritihkalaš ságaškuššamiin. Dutkkadit sáhttá maid mearkkašit ahte mii geahččalit ja árvvoštallat bargovugiid, buktagiid dahje reaidduid.

     ja

    Reflekteret lea guorahallat ja jurddašit iešguđet beliid iežas dahje earáid daguin,guottuin ja jurdagiin. Mii sáhttit maid reflekteret áššiid ja diliid, geavatlaš doaimmaid dahje iežamet oahppama. Reflekšuvnnaid bokte sáhttá geahččalit iežas jurdagiid ja guottuid, ja nu ovddidit buoret áddejumi ja máhtu.

     mo realisttalaš ja modernisttalaš árbevieru teavsttat govvidit olbmo, luonddu ja servodaga
  • ovdanbuktit girjjálaš dulkomiid ja buohtastahttimiid

  • Analyseret lea guorahallat ášši, diŋgga dahje doahpaga, ja dan bokte gávnnahit maid dat muitala dahje dan oaivila. Analyseret sáhttá mearkkašit ahte mii meannudit vuđolaččat ja vuogádatlaččat ovttaskas elemeanttaid ja oktavuođaid daid gaskkas. Analysa sáhttá maid guoskat bargoprosessii.

     ovttastuvvon teavsttaid ovdanbuktinvugiid iešguđetlágan mediain ja

    Árvvoštallat lea vihkkedallat ášši dahje oaivila iešguđet beliid. Dat sáhttá maid sisdoallat buktaga dahje proseassa kvaliteahta meroštallama. Árvvoštallama vuođul dahkkojuvvo dávjá mearrádus, vihkkedallan dahje loahppacealkka (konklušuvdna).

     daid ovttasdoaibmama
  • čállit áššeprosateavsttaid retoralaš analysaid ja dulkomiid
  • hálddašit čálalaš hápmegáibádusaid ja čállit teavsttaid dárkilasti gáldogeavahemiin ja dárkilis gielain

  • Válddahit geavahit ávkin juoidá dahje bargat juoidá vai olahit dihto ulbmila. Geavahit lea sullii seammá go ávkkástallat, atnit dahje váldit atnui ovdamearkka dihte bargovuogi dahje reaiddu.

     fágagirjjálašvuođa, kritihkalaččat

    Árvvoštallat lea vihkkedallat ášši dahje oaivila iešguđet beliid. Dat sáhttá maid sisdoallat buktaga dahje proseassa kvaliteahta meroštallama. Árvvoštallama vuođul dahkkojuvvo dávjá mearrádus, vihkkedallan dahje loahppacealkka (konklušuvdna).

     gálduid ja čállit fágaartihkkaliid mat čilgejit ja ságaškuššet dárogielfágalaš fáttáid

Dađistaga árvvoštallan

Dađistaga árvvoštallan galgá leat mielde ovddideamen oahppama ja gelbbolašvuođa fágas. Oahppit čájehit ja

ovdánahttet gelbbolašvuođa dárogiella-fágas ohppiide geain lea mearkagiella, Jo3 oppalaš

studerengelbbolašvuođa lasáhusas go sii analyserejit, dulkojit ja buohtastahttet teavsttaid, suokkardit teavsttaid

konteavsttaid ja reflekterejit teavsttaid birra. Sii čájehit ja ovdánahttet maiddái gelbbolašvuođa go ovdanbuktet

iežaset máŋggabealagit ja hálddašit čálalaš hápmegáibádusaid. Dasto sii čájehit ja ovdánahttet

gelbbolašvuođa go sii ráhkadit oanehat ja guhkit teavsttaid iešguđetlágan šáŋŋeriin.


Oahpaheaddji galgá diktit ohppiid váikkuhit oahpahussii ja arvvosmahttit oahppanhálu dan bokte ahte oahppit

besset geahččaladdat ja bargat iehčanassii ja ovttas earáiguin, juogo fysalaš dahje digitála luohkkálanjain.

Oahpaheaddji galgá maiddái láhčit oahpahusa nu ahte oahppit ovdánahttet gillilvuođa stuorát bargguide, juogo

guhkit teavsttaid lohkamis dahje suokkardeaddji barggus fágalaš čuolmmaiguin. Oahpaheaddji ja oahppit

galget gulahallat ohppiid ovdáneami birra dárogiella-fágas ohppiide geain lea mearkagiella. Ohppiid

čájehuvvon gelbbolašvuođa vuođul galget oahppit beassat muitalit maid sii orrot máhttimin ja reflekteret iežaset

fágalaš ovdáneami birra. Oahpaheaddji galgá oaivadit viidásit oahppama birra ja heivehit oahpahusa nu ahte

oahppit besset geavahit rávvagiid gieđahallat iežaset teavsttaid ja nannet iežaset gelbbolašvuođa fágas.

Oppalaš árvvoštallan

Oppalašárvosátni galgá čájehit oahppi ollislaš gelbbolašvuođa dárogiella-fágas ohppiide geain lea mearkagiella,

go oahpahus loahpahuvvo maŋŋá Jo3 oppalaš studerengelbbolašvuođa lasáhusa. Oahpaheaddji galgá plánet

ja láhčit dili nu ahte oahppit besset čájehit iežaset gelbbolašvuođa iešguđet láhkai mat fátmmastit áddejumi,

reflekšuvnna ja kritihkalaš jurddašeami iešguđet oktavuođain. Oahpaheaddji galgá bidjat árvosáni dárogiellafágas ohppiide geain lea mearkagiella, oahppi čájehuvvon gelbbolašvuođa vuođul go oahppi lea čájehan

fágalaš sisdoalu njálmmálaččat go hállá ja/dahje geavaha mearkkaid, ja gelbbolašvuođa vuođul maid oahppi

lea čájehan iešguđetlágan oanehat ja guhkit čálalaš oahppiteavsttain iešguđetlágan šáŋŋeriin.