Saemiengïelesne voestesgïeline (SFS01‑06)
Maahtoeulmieh jïh vuarjasjimmie
Ij leah faamosne vg3 jïh påbygging daltesasse åvtelen 1.8.2026 raejeste
- Sjïehtesjimmie daehtie learoesoejkesjistie ållesth aalka 1.8.2026 raejeste.
- Faamoeboelhke jïh sjïehtesjimmie
- Bokmål
- Davvisámegiella
- Julevsámegiella
- Åarjelsaemiengïelese
Tjïelkestimmie
Maahtoeulmie jåa3 lissiebigkemen mænngan sïejhme studijemaahtose barkoefaageles ööhpehtimmieprogramme
Lïerehtimmien ulmie lea learohke edtja maehtedh
- goltelidh, ussjedadtedh jïh bïevnesh jïh argumentasjovnem vuarjasjidh jïh jïjtje sjyöhtehke retorihkeles strategijh nuhtjedh soptsestalleminie jïh digkiedimmine
- ektiedimmieh gïelen, kultuvren jïh identiteeten gaskem digkiedidh faageles soptsestalleminie
- gellie såarhts teeksth lohkedh ovmessie sjangerinie jïh dejtie kultuvrehistovrijes ektiedimmien sïjse bïejedh
- lohkedh jïh ussjedadtedh ovmessie teekstesåarhti bijjeli histovrijes konteksten mietie jïh learohki daaletje tïjjen mietie
- teeksth retorihkeles jïh estetihkeles goerehtidh jïh teemaj jïh aarvoej bijjeli ussjedadtedh mejtie teeksth bæjjese vaeltieh
- hedtiej jïh joekehtsi bijjeli ussjedadtedh ovmessie retorihkeles appellehammojne saemien jïh jeatjah kultuvrine
- analyseradidh jïh digkiedidh guktie saemien lidteratuvre leah saemien kultuvrese jïh siebriedahkese ektiedamme
- analyseradidh jïh toelhkestidh teeksth saemien lidteratuvreste jïh jeatjah kultuvrijste
- saemien gïelen jïh kultuvren bijjeli ussjedadtedh aalkoe-almetje- jïh unnebelåhkoeperspektijvesne
- teeksth ovmessie sjangerinie tjaeledh mah saemienfaageles teemah tjïelkestieh jallh digkiedieh
- faagedaajroeh jïh faagegïelem veelelaakan nuhtjedh dovne njaalmeldh jïh tjaaleldh
- aerpievuekien saemien soptsestimmievuekieh jïh saemien terminologijem nuhtjedh gosse faagine barka
- daajroeh gïelen, teeksten jïh sjangeren bïjre nuhtjedh juktie joekehts såarhts njaalmeldh jïh tjaaleldh teeksth hammoedidh
- ovmessie retorihkeles appellehammoeh jïh gïeleldh vierhkievierhtieh nuhtjedh njaalmeldh jïh tjaaleldh
- gïeleåtnoen bijjelen siebriedahkesne ussjedadtedh jïh konsekvensi bïjre juktie saemien gïelh vaarjelidh jïh evtiedidh
- tsiehkieh jïh nuepieh gelliengïelevoetese skuvlesne, barkoejieliedisnie jïh siebriedahkesne digkiedidh
- saemien gïeletsiehkiem jïh gïelepolitihkem goerehtidh ovmessie tïjji mietie
- goerehtidh jïh digkiedidh guktie joekehts jienebelåhkoegïelh saemiengïelem tsevtsieh jïh tsiehkiej bijjeli ussjedadtedh juktie saemien nuhtjedh åvtesne, daelie jïh båetijen aejkien
- gïelegellievoetem Saepmesne goerehtidh jïh jïjtse gïelem jeatjah saemien gïeligujmie viertiestidh
- såemies båarasåbpoe teeksth lohkedh jïh dejtie gïelehistovrijes perspektijvesne goerehtidh
- vuarjasjidh, veeljedh jïh sjiehteles gïele- jïh gaskesadtemeteknologijem nuhtjedh daerpiesvoeten jïh aajkoen mietie
- meatagïelem guarkedh jïh nuhtjedh gosse faagine barka
- gïelen hammoevierhkiem, raajesebigkemem jïh reaktatjaelemem haalvedh gaskesadtemisnie jïh teekstesjugniedimmesne
Jaabnan vuarjasjimmie
Jaabnan vuarjasjimmie edtja viehkiehtidh lïeremem eevtjedh jïh maahtoem faagesne evtiedidh. Learohkh maahtoem vuesiehtieh jïh evtiedieh saemiengïelesne voestesgïeline jåa3 lissiebigkemisnie sïejhme studijemaahtose gosse faagegïelem ovmessie njaalmeldh jïh tjaaleldh gaskesadtemetsiehkine nuhtjieh. Dah aaj maahtoem vuesiehtieh jïh evtiedieh gosse ovmessie njaalmeldh jïh tjaaleldh teeksth analyseradieh, toelhkestieh jïh viertiestieh, jïh gosse goerehtieh jïh teeksti bijjeli ussjededtieh. Dah aaj maahtoem vuesiehtieh jïh evtiedieh gosse daajroeh saemien gïelen, kultuvren jïh siebriedahken bïjre nuhtjieh gosse ussjededtieh jïh jïjtsh teeksth darjoeh ovmessie sjangerinie joekehts aajkojde jïh dåastoejidie. Dah aaj maahtoem vuesiehtieh jïh evtiedieh gosse gïelen jïh teeksten bijjeli ussjededtieh viehkine faagegïeleste, gosse veelelaakan njaalmeldh jïh tjaaleldh soptsestieh jïh gosse gïeleldh hammoekrïevenassh haalvoeh.
Lohkehtæjja edtja sjïehteladtedh guktie learohkh åadtjoeh meatan årrodh tsevtsedh, jïh lïeremelastose skreejrehtidh gosse learohkh åadtjoeh kreatijvelaakan jïh goerehten barkedh faageles gyhtjelassigujmie. Lohkehtæjja edtja sjïehteladtedh guktie learohkh njaalmeldh jïh tjaaleldh maahtoem evtiedieh gosse nuepiem åadtjoeh jïjtsh teeksth guhkiebasse evtiedidh faageles kriteriji jïh daajroej mietie gïelen jïh teeksten bïjre. Lohkehtæjja jïh learohkh edtjieh evtiedimmien bïjre soptsestalledh maam learohkh saemiengïelesne voestesgïeline vuesiehtieh. Learohkh edtjieh nuepiem åadtjodh pryövedh. Dan maahtoen mietie maam learohkh vuesiehtieh edtjieh nuepiem åadtjodh soptsestidh maam tuhtjieh haalvoeh, jïh jïjtsh faageles evtiedimmien bijjelen ussjedadtedh. Lohkehtæjja edtja bïhkedidh guktie learohke maahta vielie lïeredh jïh lïerehtimmiem sjïehteladtedh guktie learohkh maehtieh bïhkedimmiem nuhtjedh jïjtsh njaalmeldh jïh tjaaleldh teeksth guhkiebasse evtiedidh.
Galhkuvevuarjasjimmie
Galhkuvevuarjasjimmie edtja dam tjåenghkies maahtoem vuesiehtidh maam learohke saemiengïelesne voestesgïeline åtna gosse lïerehtimmiem galhkoe jåa3 lissiebigkemistie sïejhme studijemaahtose. Lohkehtæjja edtja soejkesjidh jïh sjïehteladtedh guktie learohkh åadtjoeh sijjen maahtoem vuesiehtidh jeereldihkie vuekiejgujmie mah goerkesem, ussjedadtemem jïh laejhtehks ussjedimmiem feerhmieh, ovmessie tsiehkine. Lohkehtæjja edtja karakteerem bïejedh saemiengïelese voestesgïeline njaalmeldh dan faageles, gïeleldh jïh kulturelle maahtoen mietie maam learohke lea vuesiehtamme gosse satne lea faageles sisvegen bïjre soptsestamme njaalmeldh. Lohkehtæjja edtja karakteerem bïejedh saemiengïelese voestesgïeline tjaaleldh dan faageles, gïeleldh jïh kulturelle maahtoen mietie learohke lea vuesiehtamme såemies teekstine ovmessie sjangerinie.