Vitnedimmie (KRO01‑06)
Maahtoeulmieh jïh vuarjasjimmie
Ij leah faamosne 8. trinn–10. trinn daltesasse åvtelen 1.8.2026 raejeste
- Sjïehtesjimmie daehtie learoesoejkesjistie ållesth aalka 1.8.2026 raejeste.
- Faamoeboelhke jïh sjïehtesjimmie
- Bokmål
- Nynorsk
- Davvisámegiella
- English
- Julevsámegiella
- Åarjelsaemiengïelese
Tjïelkestimmie
Maahtoeulmieh 10. daltesen mænngan
Lïerehtimmien ulmie lea learohke edtja maehtedh
- jïjtse nuepieh saavremasse, healsose jïh buerie jieliedasse goerehtidh stååkedimmien, daanhtsoen, ålkoejieleden, gaarsjelimmiedarjomi jïh jeatjah svihtjemedarjomi tjïrrh
- tjiehpiesvoeth jeereldihkie svihtjemedarjoeminie haarjanidh jïh evtiedidh
- haarjanidh jïh tjïrrehtidh daanhtsoedarjomh noerekultuvrijste jïh jeatjah kultuvrijste, jïh meatanlearohkigujmie daanhtsoekomposisjovnh sjugniedidh jïh åehpiedehtedh
- ussjedadtedh guktie ovmessie åehpiedehtemh kråahpeste medijisnie jïh seabradahkesne svihtjemedarjoemidie, kråahpeidentiteetese jïh jïjtjeguvviem baajnehtieh
- svihtjemedarjomh soejkesjidh jïh tjïrrehtidh mejtie maahta tjïrrehtidh jis skaarah jallh skïemtjelassh åtna
- jïjtse tjiehpiesvoeth jïh daajroeh naemhtie guktie maahta buerebe sjïdtedh jeatjabidie
- joekehtsvoeth jååhkesjidh jïjtse jïh mubpiej gaskem svihtjemedarjoeminie jïh gaajhkesidie meatan vaeltedh, saaht mah nuepieh dej leah.
- joekehts såarhts kaarhth jïh digitaale digitaale dïrregh guarkedh jïh dejtie nuhtjedh juktie vaaksjoehtidh åehpies jïh ovnohkens byjresinie
- jeereldihkie voejemevuekieh darjodh jïh maehtedh voejedh guhkebe gåhkoem jïjtsh ulmien mietie
- jieledebeerkemem guarkedh jïh tjïrrehtidh jaevresne jïh jaevrien lïhke eatnamisnie
- guarkedh jïh tjïrrehtidh voestesviehkiem jïh jieledem beerkie
- ålkoejieledem tjïrrehtidh joekehts jaepieboelhkine, aaj jïjjedimmine ålkone, jïh ussjedadtedh maam eatnemedååjresh maehtieh jiehtedh jïjtsasse jïh mubpide
- vaahram jïh jearsoesvoetem vuarjasjidh ovmessie darjoeminie ålkone, guarkedh jïh tjïrrehtidh gïejehts jïh jearsoes fealadimmiem
Jaabnan vuarjasjimmie
Jaabnan vuarjasjimmie edtja viehkiehtidh lïeremem eevtjedh jïh maahtoem faagesne evtiedidh. Learohkh maahtoem vitnedimmesne 8., 9. jïh 10. daltesinie viehkine daajroeh haarjanidh jïh nuhtjedh ahkedh geervebe svihtjemetsiehkine, jïjtsh tjiehpiesvoeth jïh daajroeh nuhtjedh ihke jeatjebh aaj edtjieh mietiemoerem faagesne åadtjodh, jïh joekehtsvoeth jååhkesjidh jïjtsh jïh mubpiej gaskem svihtjemedarjoeminie. Learohkh aaj maahtoem vuesiehtieh gosse eatnamisnie fealadieh joekehts jaepieboelhkine, aaj jïjjedimmine ålkone, jïh ussjedadtedh maam eatnemedååjresh maehtieh jiehtedh jïjtsasse jïh mubpide
Vitnedimmesne ektiespïele mubpiejgujmie, haarjanimmie jïh meatan årrodh ovmessie svihtjemedarjoeminie jïh fealadimmesne eatnamisnie vihkeles væhta maahtosne faagesne. Maam learohkh jïjtsh darjoeh lea akte bielie maahtoste vitnedimmesne. Eadtjohke årrodh vitnedimmesne sæjhta jiehtedh learohke pryövoe faageles haestemh loetedh dan hijven goh maahta bielelen gåajparostedh, jïjtjeraarehkevoetem vuesehte, jïjtse fysiske kapasiteetem haasta jïh mubpiejgujmie laavenjostoe.
Lohkehtæjja edtja sjïehteladtedh guktie learohkh leah meatan jïh lïeremelastose skreejrehtidh jeereldihkie svihtjemedarjomi tjïrrh mah learohkh oktegh jallh mubpiejgujmie ektine darjoeh, jïh gosse haarjanieh jïjtse barkoem vuarjasjidh vitnedimmesne. Lohkehtæjja edtja dialogesne årrodh learohkigujmie dej evtiedimmien bïjre vitnedimmesne. Learohkh edtjieh nuepiem åadtjodh pryövedh. Dan maahtoem mietie maam learohkh vuesiehtieh, edtjieh nuepiem åadtjodh baakoeh bïejedh dïsse maam dååjroeh sijjieh buektiehtieh, jïh jïjtsh faageles evtiedimmien bijjeli ussjedadtedh. Lohkehtæjja edtja dan guhkiebasse lïeremem bïhkedidh jïh lïerehtimmiem sjïehtedidh guktie learohkh maehtieh bïhkedimmiem nuhtjedh sijjen maahtoem evtiedidh svihtjemedarjoeminie, mubpiejgujmie meatan årrodh jïh dejgujmie haarjanidh, jieledebeerkemisnie, ålkoedarjoeminie jïh ålkoejieliedisnie.
Galhkuvevuarjasjimmie
Galhkuvevuarjasjimmie edtja dam tjåenghkies maahtoem vuesiehtidh maam learohke vitnedimmesne åtna gosse lïerehtimmiem galhkoe 10.daltesen mænngan. Lohkehtæjja edtja soejkesjidh jïh sjïehteladtedh guktie learohkh åadtjoeh sijjen maahtoem vuesiehtidh joekehtslaakan, mesnie goerkese, ussjedadteme jïh laejhtehks ussjedimmie, ovmessie ektiedimmine. Lohkehtæjja edtja karakteerem vitnedimmiefaagese bïejedh dan maahtoen mietie maam learohke vuesiehtamme faagesne. Vitnedimmesne ektiespïele mubpiejgujmie, haarjanimmie jïh meatan årrodh ovmessie svihtjemedarjoeminie jïh fealadimmesne eatnamisnie vihkeles væhta maahtosne faagesne. Man eadtjohke learohkh leah, lea akte bielie maahtoste vitnedimmesne jïh lea dan åvteste akte bielie vuarjasjimmievåaroemistie.