Gealbomihttomearit 4. ceahki maŋŋá

Oahpahusa mihttomearri lea ahte oahppi galgá máhttit

Suokkardit mearkkaša vásihit ja geahččaladdat ja dainna sáhttá duhtadit sáhkkiivuođa ja imaštallama. Suokkardit sáhttá mearkkašit áicat, iskat, fuomášit, dárkut ja dutkat. Muhtumin dat oaivvilda ahte iskkadit iešguđet beliid áššis rabas ja kritihkalaš ságaškuššamiin. Dutkkadit sáhttá maid mearkkašit ahte mii geahččalit ja árvvoštallat bargovugiid, buktagiid dahje reaidduid.
ja ovdanbuktit servodatfágalaš gažaldagaid, ohcat dieđuid iešguđet gálduin ja
Árvvoštallat lea vihkkedallat ášši dahje oaivila iešguđet beliid. Dat sáhttá maid sisdoallat buktaga dahje proseassa kvaliteahta meroštallama. Árvvoštallama vuođul dahkkojuvvo dávjá mearrádus, vihkkedallan dahje loahppacealkka (konklušuvdna).
man ávkkálaččat dieđut leat čalmmustahttit gažaldagaid
Suokkardit mearkkaša vásihit ja geahččaladdat ja dainna sáhttá duhtadit sáhkkiivuođa ja imaštallama. Suokkardit sáhttá mearkkašit áicat, iskat, fuomášit, dárkut ja dutkat. Muhtumin dat oaivvilda ahte iskkadit iešguđet beliid áššis rabas ja kritihkalaš ságaškuššamiin. Dutkkadit sáhttá maid mearkkašit ahte mii geahččalit ja árvvoštallat bargovugiid, buktagiid dahje reaidduid.
sámi báikehistorjjá, kulturmuittuid ja mo olbmot elle kulturmuittuid áigge ja
Buohtastahttit lea guorahallat guovtti dahje máŋga dili ovttaláganvuođaid ja erohusaid.
mo mii eallit dál
Válddahit lea govvidit dahje bájuhit vásáhusa, dilálašvuođa, bargoproseassa dahje fágalaš fáttá. Válddahit sáhttá maid mearkkašit ahte geavaha relevánta fágadoahpagiid go lea systematiseremin máhtu fáttá birra.
kultur- ja luonddueanadaga Norggas ja ságastallat maid geográfalaš ja historjjálaš gáldut, maiddái kárttat ja muitalusat, sáhttet muitalit eanadaga birra
ságastallat manne riiddut čuožžilit skuvla- ja lagašbirrasis, guldalit earáid oaiviliid ja
Ovttasbargat lea bargat ovttas earáiguin vai juksat oktasaš áddejumi dahje oktasaš ulbmila.
earáiguin gávdnat konstruktiiva čovdosiid
ovdanbuktit olmmošvuoigatvuođaid ja vuoigatvuođaid mat mánáin leat, ja
Reflekteret lea guorahallat ja jurddašit iešguđet beliid iežas dahje earáid daguin,guottuin ja jurdagiin. Mii sáhttit maid reflekteret áššiid ja diliid, geavatlaš doaimmaid dahje iežamet oahppama. Reflekšuvnnaid bokte sáhttá geahččalit iežas jurdagiid ja guottuid, ja nu ovddidit buoret áddejumi ja máhtu.
manne dát vuoigatvuođat gávdnojit
Reflekteret lea guorahallat ja jurddašit iešguđet beliid iežas dahje earáid daguin,guottuin ja jurdagiin. Mii sáhttit maid reflekteret áššiid ja diliid, geavatlaš doaimmaid dahje iežamet oahppama. Reflekšuvnnaid bokte sáhttá geahččalit iežas jurdagiid ja guottuid, ja nu ovddidit buoret áddejumi ja máhtu.
manne sápmelaččain lea eamiálbmotstáhtus Norggas, ja
Válddahit lea govvidit dahje bájuhit vásáhusa, dilálašvuođa, bargoproseassa dahje fágalaš fáttá. Válddahit sáhttá maid mearkkašit ahte geavaha relevánta fágadoahpagiid go lea systematiseremin máhtu fáttá birra.
sámi kultur- ja servodateallima guovddáš mihtilmasvuođaid ovdal ja dál deattuhettiin iežas servodaga
Suokkardit mearkkaša vásihit ja geahččaladdat ja dainna sáhttá duhtadit sáhkkiivuođa ja imaštallama. Suokkardit sáhttá mearkkašit áicat, iskat, fuomášit, dárkut ja dutkat. Muhtumin dat oaivvilda ahte iskkadit iešguđet beliid áššis rabas ja kritihkalaš ságaškuššamiin. Dutkkadit sáhttá maid mearkkašit ahte mii geahččalit ja árvvoštallat bargovugiid, buktagiid dahje reaidduid.
ja addit ovdamearkkaid muhtun beliide guoddevaš ovdáneamis, maiddái sámi árbevirolašmáhtu
Reflekteret lea guorahallat ja jurddašit iešguđet beliid iežas dahje earáid daguin,guottuin ja jurdagiin. Mii sáhttit maid reflekteret áššiid ja diliid, geavatlaš doaimmaid dahje iežamet oahppama. Reflekšuvnnaid bokte sáhttá geahččalit iežas jurdagiid ja guottuid, ja nu ovddidit buoret áddejumi ja máhtu.
ovttaskas olbmo persovnnalaš ekonomiija ja golahusa oktavuođa birra
ságastallat identitehta, girjáivuođa ja searvevuođa birra ja
Reflekteret lea guorahallat ja jurddašit iešguđet beliid iežas dahje earáid daguin,guottuin ja jurdagiin. Mii sáhttit maid reflekteret áššiid ja diliid, geavatlaš doaimmaid dahje iežamet oahppama. Reflekšuvnnaid bokte sáhttá geahččalit iežas jurdagiid ja guottuid, ja nu ovddidit buoret áddejumi ja máhtu.
mo orru leat go ii leat oassin searvevuođas
ságastallat personsuodjalusa, juogadeami ja dieđuid suddjema njuolggadusaid ja norpmaid birra ja maid mearkkaša
Válddahit geavahit ávkin juoidá dahje bargat juoidá vai olahit dihto ulbmila. Geavahit lea sullii seammá go ávkkástallat, atnit dahje váldit atnui ovdamearkka dihte bargovuogi dahje reaiddu.
árvvoštallannávccaid digitála ovttasdoaibmamis
ságastallat rájáid birra mat gullet rupmašii, mat veahkaválddálašvuohta ja seksuálalaš illasteapmi leat, ja gos sáhttá oažžut veahki jus gillá veahkaválddálašvuođa ja seksuálalaš illasteami
Reflekteret lea guorahallat ja jurddašit iešguđet beliid iežas dahje earáid daguin,guottuin ja jurdagiin. Mii sáhttit maid reflekteret áššiid ja diliid, geavatlaš doaimmaid dahje iežamet oahppama. Reflekšuvnnaid bokte sáhttá geahččalit iežas jurdagiid ja guottuid, ja nu ovddidit buoret áddejumi ja máhtu.
geain lea fápmu, ja mii demokratiija lea, ja evttohit mo olmmoš sáhttá váikkuhit mearrádusaide
ságastallat muhtun dehálaš almmolaš ásahusaid ja doaimmaid Norggas ja Sámis ja
Reflekteret lea guorahallat ja jurddašit iešguđet beliid iežas dahje earáid daguin,guottuin ja jurdagiin. Mii sáhttit maid reflekteret áššiid ja diliid, geavatlaš doaimmaid dahje iežamet oahppama. Reflekšuvnnaid bokte sáhttá geahččalit iežas jurdagiid ja guottuid, ja nu ovddidit buoret áddejumi ja máhtu.
maid dat mearkkašit olbmuid eallimii

Dađistaga árvvoštallan

Dađistaga árvvoštallan galgá leat mielde ovddideamen oahppama ja gelbbolašvuođa fágas. Oahppit čájehit ja

ovddidit gelbbolašvuođa servodatfágas 3. ja 4. ceahkis go sii okto dahje ovttas earáiguin suokkardit ja

imaštallet servodatfágalaš fáttáid ja reflekterejit dáid oktavuođaid birra. Oahppit čájehit ja ovdánahttet

gelbbolašvuođa go ovdanbuktet ja ságastallet servodatfágalaš gažaldagaid birra ja reflekterejit maid dieđuid ja

máhtu iešguđet gáldut sáhttet addit gažaldagaide. Oahppit čájehit ja ovddidit maiddái gelbbolašvuođa go váldet

iešguđet perspektiivvaid ja oidnet mo sii ieža ja earát sáhttet váikkuhit guhtet guoibmáseaset, servodahkii ja

lundui. Dasto sii čájehit ja ovddidit gelbbolašvuođa go ovttasdoibmet digitálalaččat ja geavahit

personsuodjalusa ja digitála ovttasdoaibmama muhtun njuolggadusaid ja norpmaid.

Oahpaheaddji galgá diktit ohppiid váikkuhit oahpahussii ja arvvosmahttit oahppanhálu dan bokte ahte oahppit

besset ohcat máhtu iešguđet láhkai, váldit iešguđet perspektiivvaid ja reflekteret mo máhttu šaddá.

Oahpaheaddji ja oahppit galget gulahallat ohppiid ovdáneami birra servodatfágas. Oahppit galget beassat

geahččaladdat. Ohppiid čájehuvvon gelbbolašvuođa vuođul galget oahppit beassat muitalit maid sii orrot

máhttimin ja maid máhttet buorebut go ovdal. Oahpaheaddji galgá oaivadit viidásit oahppama birra ja heivehit

oahpahusa nu ahte oahppit besset geavahit rávvagiid ovddidit iežaset gelbbolašvuođa servodatfágas

Servodatfága sámegillii (SAF02‑05)
Gealbomihttomearit ja árvvoštallan

Čilgehus