Seabradahkefaage saemien (SAF02‑05)
Maahtoeulmieh jïh vuarjasjimmie
Ij leah faamosne 3. trinn jïh 4. trinn daltesasse åvtelen 1.8.2026 raejeste
- Sjïehtesjimmie daehtie learoesoejkesjistie ållesth aalka 1.8.2026 raejeste.
- Faamoeboelhke jïh sjïehtesjimmie
- Bokmål
- Davvisámegiella
- Julevsámegiella
- Åarjelsaemiengïelese
Tjïelkestimmie
Maahtoeulmie 4. daltesen mænngan
Lïerehtimmien ulmie lea learohke edtja maehtedh
- seabradahkefaageles gyhtjelassh goerehtidh jïh åehpiedehtedh, bïevnesh ovmessie gaaltijinie ohtsedidh jïh vuarjasjidh man nuhteligs bïevnesh leah gyhtjelasside tjïelkestidh
- saemien voenges histovrijem jïh kultuvremojhtesh goerehtidh, jïh guktie almetjh veasoejin don baelien mestie kultuvremojhtesh leah, jïh mijjen jieledevuekine daan biejjien viertiestidh
- kultuvre- jïh eatnemelaanth Nöörjesne buerkiestidh daan biejjien jïh soptsestalledh guktie geograafeles jïh histovrijes gaaltijh, aaj kaarhth jïh soptsesh, maehtieh daajroem vedtedh eatnemen bïjre
- soptsestalledh man åvteste vigkieh sjædta skuvlebyjresisnie jïh voengesne, mubpiej mïelh goltelidh jïh mubpiejgujmie laavenjostedh konstruktijve loetemh gaavnedh
- almetjereaktah jïh maanaj reaktah åehpiedehtedh, jïh ussjedadtedh man åvteste daah reaktah gååvnesieh
- ussjedadtedh man åvteste saemiej lea aalkoeåålmegestatuse Nöörjesne, jïh vihkeles væhtah saemien kultuvre- jïh seabradahkejieliedisnie buerkiestidh åvtesne jïh daelie, joekoen jïjtse seabradahkesne
- goerehtidh jïh vuesiehtimmieh vedtedh såemies bielide monnehke evtiedimmeste, aaj saemien aerpievuekien daajroe
- ektiedimmien bijjelen ussjedadtedh gaskem persovneles ekonomije jïh åtnoe fïereguhten luvnie
- identiteeten, gellievoeten jïh ektievoeten bïjre soptsestalledh jïh ussjedadtedh guktie maahta domtedh ij bieline årrodh ektievoeteste
- soptsestalledh, juekemen jïh vaarjelimmien bïjre bïevnesijstie jïh mij sæjhta jiehtedh vuarjasjimmiefaamoem digitaale ektiedahkosne nuhtjedh
- soptsestalledh kråahpen raasti bïjre, mij vædtsoesvoete jïh seksuelle daaresjimmieh, jïh gusnie maahta viehkiem åadtjodh jis vædtsoesvoetem jïh daaresjimmiem dååjroe
- ussjedadtedh gïeh faamoem utnieh, jïh mij demokratije lea, jïh raeriestimmieh evtiedidh guktie maahta meatan årrodh sjæjsjalimmieh baajnehtidh
- soptsestalledh såemies vihkeles byögkeles institusjovni jïh gïehtelimmiej bïjre Nöörjesne jïh Saepmesne, jïh ussjedadtedh maam ulmide dah almetji jieliedasse utnieh
Jaabnan vuarjasjimmie
Jaabnan vuarjasjimmie edtja viehkiehtidh lïeremem eevtjedh jïh maahtoem faagesne evtiedidh. Learohkh maahtoem seabradahkefaagesne vuesiehtieh jïh evtiedieh 3. jïh 4. daltesisnie gosse oktegh jïh mubpiejgujmie ektine goerehtieh jïh onterdieh seabradahkefaageles teemaj jïh ektiedimmiej bïjre dej gaskem. Learohkh maahtoem vuesiehtieh jïh evtiedieh gosse seabradahkefaageles gyhtjelassh åehpiedehtieh jïh dej bijjeli soptsestellieh, jïh ussjededtieh magkerh bïevnesh jïh daajroeh ovmessie gaaltijh maehtieh gyhtjelassi bïjre vedtedh. Learohkh aaj maahtoem vuesiehtieh jïh evtiedieh gosse ovmessie perspektijvh vaeltieh, jïh vuejnieh guktie jïjtjh jïh mubpieh maehtieh baajnehtamme sjïdtedh sinsitneste, seabradahkeste jïh eatnamistie, jïh sinsitniem, seabradahkem jïh eatnemem baajnehtidh. Dah aaj maahtoem vuesiehtieh jïh evtiedieh gosse digitaalelaakan laavenjostoeh jïh såemies njoelkedassh jïh nåårmh persovnevaarjelæmman jïh digitaale ektiedahkose nuhtjieh.
Lohkehtæjja edtja sjïehteladtedh guktie learohkh leah meatan jïh lïeremelastose sjïehteladtedh gosse baaja learohkh daajroem joekehtslaakan ohtsedidh, ovmessie perspektijvh vaeltedh jïh ussjedadtedh guktie daajroe sjædta. Lohkehtæjja jïh learohkh edtjieh soptsestalledh learohki evtiedimmien bïjre seabradahkefaagesne. Learohkh edtjieh nuepiem åadtjodh pryövedh. Dan maahtoen mietie maam learohkh vuesiehtieh, edtjieh nuepiem åadtjodh baakoeh bïejedh dïsse maam dååjroeh haalvoeh, jïh maam buerebelaakan haalvoeh goh aarebi. Lohkehtæjja edtja bïhkedimmiem vedtedh dan guhkiebasse lïeremen bïjre jïh lierehtimmiem sjïehtedidh guktie learohkh maehtieh bïhkedimmiem nuhtjedh sijjen maahtoem evtiedidh seabradahkefaagesne tjetskehkevoeten, daajroeohtsemen jïh barkoen tjïrrh ektiedimmiejgujmie faagesne.