Eatnemefaage saemien (NAT02‑05)
Maahtoeulmieh jïh vuarjasjimmie
Ij leah faamosne vg1 daltesasse åvtelen 1.8.2026 raejeste
- Sjïehtesjimmie daehtie learoesoejkesjistie ållesth aalka 1.8.2026 raejeste.
- Faamoeboelhke jïh sjïehtesjimmie
- Bokmål
- Davvisámegiella
- Julevsámegiella
- Åarjelsaemiengïelese
Tjïelkestimmie
Maahtoeulmie Jåa1 eatnemeåtnoen mænngan
Lïerehtimmien ulmie lea learohke edtja maehtedh
- aktem jïjtjeveeljeme eatnemefaageles gyhtjelassem goerehtidh, gaavnoeh åehpiedehtedh jïh argumenteeredh veeljemen åvteste vuekijste
- vaahram vuarjasjidh jïjtse pryövemijstie jïh slaavvoem daejstie eensilaakan gïetedidh
- teknologijem goerehtidh jïh åehpiedehtedh ektiedamme jïjtse ööhpehtimmieprogrammese jïh dam tjoevkesisnie saemien aerpievuekien daajroste jïh aktene monnehkevoeteperspektijvesne vuarjasjidh
- sjyöhtehke gyhtjelassh healsoen jïh jieledevuekien bïjre digkiedidh, aaj saemien almetjebådtja, jïh vuarjasjidh man jaehkemes dagkerh bïevnesh leah ovmessie gaaltijijstie
- funksjovnide såemies jielemeaamhtide tjïelkestidh jïh digkiedidh man åvteste jeereldihkie beapmoeh leah vihkele healsoe jïh monnehkevoeteperspektijvesne
- gyhtjelassh goerehtidh areaaleåtnoen bïjre, tjïelkestidh guktie jarkelimmieh maehtieh ekosysteemide baajnehtidh, jïh monnehke loetemh raeriestidh
- tjïelkestidh man åvteste naan maadthaamhth leah vihkele jieliedasse, jïh vuarjasjidh guktie darjomh almetjijstie maehtieh daej aamhti kretsløpide baajnehtidh
Jaabnan vuarjasjimmie
Jaabnan vuarjasjimmie edtja viehkiehtidh lïeremem eevtjedh jïh maahtoem faagesne evtiedidh. Learohkh maahtoem vuesiehtieh jïh evtiedieh eatnemefaagesne Jåa1 hammoe jïh aerpievuekien vætnoe gosse faagegïelem, teorijh ih modellh nuhtieh ektiedimmieh goerehtidh, buerkiestidh, tjïelkestidh jïh digkiedidh eatnemefaageles fenomeenine jïh eatnemefaageles fenomeeni gaskem. Dah aaj maahtoem vuesiehtieh jïh evtiedieh gosse argumenteerieh man åvteste vuekide veeljieh, vuarjasjimmieh darjoeh etihken jïh jearsoesvoeten bïjre, ussjededtieh gaavnoej bijjeli jïh laejhtehkslaakan gaaltijh jïh bïevnesh vuarjasjieh jïjtsh goerehtimmiej jïh pryövemi bïjre. Dah aaj maahtoem vuesiehtieh jïh evtiedieh gosse eatnemevitenskapeles praksish jïh ussjedimmievuekieh jïh eatnemevitenskapeles teknologijem nuhtjieh jïh dej bijjeli ussjededtieh.
Lohkehtæjja edtja sjïehteladtedh guktie learohkh leah meatan jïh lïeremelastose skreejrehtidh viehkine sjïehteladtedh jeereldihkie, praktihkeles jïh kraanskoje barkoevuekide. Lohkehtæjja jïh learohkh edtjieh learohki evtiedimmien bïjre eatnemefaagesne soptsestalledh. Learohkh edtjieh nuepiem åadtjodh goerehtidh jïh pryövedh. Dan maahtoem mietie maam learohkh vuesiehtieh, edtjieh nuepiem åadtjodh baakoeh bïejedh dïsse maam dååjroeh sijjieh haalvoeh, jïh jïjtsh faageles evtiedimmien bijjelen ussjedadtedh. Lohkehtæjja edtja dan guhkiebasse lïeremen bïjre bïhkedidh jïh lïerehtimmiem sjïehteladtedh guktie learohkh maehtieh bïhkedassem nuhtjedh sov maahtoem eatnemefaagesne evtiedidh.
Galhkuvevuarjasjimmie
Galhkuvevuarjasjimmie edtja dam tjåenghkies maahtoem vuesiehtidh maam learohke seabradahkefaagesne åtna gosse lïerehtimmiem galhkoe Jåa1 eatnemeåtnoen mænngan. Lohkehtæjja edtja soejkesjidh jïh sjïehteladtedh guktie learohkh åadtjoeh sijjen maahtoem vuesiehtidh joekehtslaakan, mesnie goerkese, ussjedadteme jïh laejhtehks ussjedimmie, ovmessie ektiedimmine. Lohkehtæjja edtja karakteerem eatnemefaagese bïejedh dan maahtoen mietie maam learohke vuesiehtamme gosse daajroeh jïh goerkesem faagen sisvegistie jïh ektiedimmijste gaskesadteme. Karakteere edtja aaj dan maahtoen mietie årrodh maam learohke lea vuesiehtamme gosse learohke praktihkeles faagem goerehte.