Sámegielan nubbengiellan, sámegiella 3 (SAS03‑02)
Máhtudakulme ja árvustallam
Tjielggidus
Máhtudakulme 5. dáse maŋŋela
Åhpadusá ulmme le oahppe galggá máhttet
- målsudahkes bágojt ja moallánahkojt ma li sáme kultuvrraj ja árbbedáhpáj tjanádum
Adnet le gå juojddáv ávkástalá jali juojddáv dagá ájggomusáv jåvsåtjit. Adnet le vargga sæmmi gå ávkástallat, sæmmi gå adnuj válldet duola dagu barggovuogev jali vædtsagav.
- álgadit, jådon bisodit ja låhpadit ságastallamijt
- iesjgeŋga tiemájt vuogas láhkáj
Åvddånbuktet le vuosedit ja tjielggit fágalasj ássjev jali buvtav. Máhtá moahtteláhkáj åvddånbuktet, valla ulmme le ássjev jali buktagav iehtjádijda buojkuldahttet ja tjielggit vaj dádjadi. Åvddånbuktem máhttá aj liehket gåvådibme ja vuosádallam.
- ja sjuggelit barggat sáme báhkotsåmij ja subtsastallamdábij
Åtsådit merkaj vásedit ja gæhttjaladdat ja máhttá diehtemvájnov ja oavdduhimev vaddet. Åtsådit máhttá merkahit ájttsat, åhtsåt, ielvvet, váksjot ja guoradallat. Muhttijn merkaj iesjgeŋgalágásj bielijt ássjes guoradallat rabás ja lájttális árvvaladdama baktu. Åtsådit máhttá aj merkahit barggovuogijt, buktagijt jali vædtsagijt gæhttjalit ja árvustallat.
- gulldalit, låhkåt ja ságastallat tevstaj birra
- diededit, subtsastit, gåvvidit ja ietjas vuojnojt åvddånbuktet njálmálattjat ja tjálalattjat
- gulldalit ietjá sámegielajt ja ietjas gielajn
Buohtastahttet le guoradallat avtalágásjvuodajt ja sieradusájt guovte jali moatte vidjurij gaskan.
- njuolgadusájt ma guosski duollatjállemij, báhkosåjådibmáj, gárgadisstruktuvrraj ja tækstastruktuvrraj
Adnet le gå juojddáv ávkástalá jali juojddáv dagá ájggomusáv jåvsåtjit. Adnet le vargga sæmmi gå ávkástallat, sæmmi gå adnuj válldet duola dagu barggovuogev jali vædtsagav.
Åhpadattijn árvustallam
Åhpadattijn árvustallam galggá viehkken åvdedit oahppamav ja fáhkamáhtudagáv åvddånahttet. Oahppe vuosedi ja åvddånahtti máhtudagáv sámegielan nubbengiellan, sámegiella 3, 5. dásen gå sæbrri oahpes ja ådå guládallamdilijda gånnå hábbmi iesjgeŋga lágásj njálmálasj ja tjálalasj tevstajt, ja gå låhki ja ságastalli tevstaj birra.
Åhpadiddje galggá dilev láhtjet oahppijoassálasstemij ja arvusmahttet oahppammiellaj målsudahkes barggamvuogij baktu gånnå oahppe bessi praktihkalasj, guoradalle, ielvve ja sjuggelis láhkáj barggat. Åhpadiddje ja oahppe galggi ságastallat oahppij åvddånime birra sámegielan nubbengiellan, sámegiella 3. Oahppe galggi bessat gæhttjaladdat. Dajna máhtudagájn mav oahppe vuosedi, galggi bessat moalgget majt ietjasa mielas bukti,ja ietjas fágalasj åvddånime badjel reflekterit. Åhpadiddje galggá bagádallat ienep oahppama gáktuj ja åhpadimev hiebadit navti váj oahppe bessi bagádallamij milta iesjgeŋga njálmálasj ja tjálalasj tevstajt åvddånahttet.