RÅIE, sáme pládna (RLE02‑04)
Máhtudakulme ja árvustallam

Aktijvuoda buojkulvisá

Tjielggidus

Máhtudakulme 4. jahkedáse maŋŋela

Åhpadusá ulmme le oahppe galggá máhttet

  • Åtsådit merkaj vásedit ja gæhttjaladdat ja máhttá diehtemvájnov ja oavdduhimev vaddet. Åtsådit máhttá merkahit ájttsat, åhtsåt, ielvvet, váksjot ja guoradallat. Muhttijn merkaj iesjgeŋgalágásj bielijt ássjes guoradallat rabás ja lájttális árvvaladdama baktu. Åtsådit máhttá aj merkahit barggovuogijt, buktagijt jali vædtsagijt gæhttjalit ja árvustallat.

     ja

    Gåvvidit le tjielggit jali buojkuldahttet vásádusáv, dilev, barggoprosessav jali fágalasj ássjev. Gåvvidit máhttá aj merkahit guoskavasj fáhkamoallánagájt adnet systematiseritjit máhtudagáv ássje birra.

     gåktu risstalasjvuohta ja ietjá åsko ja iellemvuojno åvddån båhti bájkálattjat ja regionála dásen
  • ságastallat risstalasj árbbedábe guovdásj subttsasij ja åsskodádjadusáj birra ja dajt åvddån buktet
  • ságastallat lulle- ja alleværálda åskulasj árbbedábij guovdásj subttsasij ja åsskodádjadusáj birra ja dajt åvddån buktet

  • Buohtastahttet le guoradallat avtalágásjvuodajt ja sieradusájt guovte jali moatte vidjurij gaskan.

     ja

    Åvddånbuktet le vuosedit ja tjielggit fágalasj ássjev jali buvtav. Máhtá moahtteláhkáj åvddånbuktet, valla ulmme le ássjev jali buktagav iehtjádijda buojkuldahttet ja tjielggit vaj dádjadi. Åvddånbuktem máhttá aj liehket gåvådibme ja vuosádallam.

     sáme árbbedábij, risstalasjvuoda ja ietjá åssko- ja iellemvuojnnoárbbedábij jábijt ja basijt kultuvrraárbben
  • ságastallat risstalasjvuoda ja ietjá åskoj ja iellemvuojnoj estetihkalasj åvddånbuktemij birra ja dajt åvddån buktet

  • Adnet le gå juojddáv ávkástalá jali juojddáv dagá ájggomusáv jåvsåtjit. Adnet le vargga sæmmi gå ávkástallat, sæmmi gå adnuj válldet duola dagu barggovuogev jali vædtsagav.

     álkkes fáhkabuojkuldagájt gå åskoj ja iellemvuojnoj barggá
  • ieridit iesjguhtiklágásj máhttogáldoj gaskan mij guosská åsskuj ja iellemvuojnnuj

  • Gåvvidit le tjielggit jali buojkuldahttet vásádusáv, dilev, barggoprosessav jali fágalasj ássjev. Gåvvidit máhttá aj merkahit guoskavasj fáhkamoallánagájt adnet systematiseritjit máhtudagáv ássje birra.

     ja ságastallat duon dán vuoge birra gåktu aktan viessot familljan ja sebrudahkan
  • iehtjádij siegen barggat ja ságastallat sáme árbbediedoj ja práksisij birra
  • identifisierit etihkalasj ássjijt ja

    Reflektierit le guoradallat ja usjudallat iesjgeŋgalágásj bielijt ietjas jali iehtjádij dagojn, guottoj ja ájádusájn. Máhttep aj reflektierit ássjij ja vidjurij, dåjmaj jali ietjama oahppama birra. Reflektierit merkaj gæhttjalit ietjas ájádusájt ja guottojt, ja nav åvddånahttet dádjadusáv.

     daj badjel

  • Åtsådit merkaj vásedit ja gæhttjaladdat ja máhttá diehtemvájnov ja oavdduhimev vaddet. Åtsådit máhttá merkahit ájttsat, åhtsåt, ielvvet, váksjot ja guoradallat. Muhttijn merkaj iesjgeŋgalágásj bielijt ássjes guoradallat rabás ja lájttális árvvaladdama baktu. Åtsådit máhttá aj merkahit barggovuogijt, buktagijt jali vædtsagijt gæhttjalit ja árvustallat.

     ulmutjij iellemvuoge ja ressurssaano etihkalasj bielijt ja ságastallat daj birra
  • oahpásmuvvat ietjas ja iehtjádij ájádusájda, dåbdojda ja vásádusájda ja gaskostit dajt.
  • ságastallat majt ulmusjárvvo, vieledibme, gierddisvuohta ja sáme riektá merkahi ja gåktu da vájkkudi mijá aktanviessomij

Åhpadattijn árvustallam

Åhpadattijn árvustallam galggá viehkken åvdedit oahppamav ja fáhkamáhtudagáv åvddånahttet. Oahppe vuosedi ja åvddånahtti máhtudagáv RÅIE:n 1.–4. dásen gå gaskosti máhtov åskoj ja iellemvuojnoj birra lahka birrasin ja væráldin. Oahppe vuosedi ja åvddånahtti aj máhtudagáv RÅIE:n gå imájdalli ja åtsådi etihkalasj ja filosåfalasj ássjijt iehtjádij siegen. Ja de vuosedi ja åvddånahtti máhtudagáv gå álkkes fáhkabuojkuldagájt adnegåhti. Åhpadiddje galggá dilev láhtjet oahppijoassálasstemij ja arvusmahttet oahppammiellaj fágan njálmálasj, tjálalasj, estetihkalasj, praktihkalasj, stoagoslágásj ja digitála barggamvuogij. Åhpadiddje ja oahppe galggi ságastallat oahppij åvddånime birra RÅIE:n. Oahppe galggi bessat gæhttjaladdat. Dajna máhtudagájn mav oahppe vuosedi, galggi bessat moalgget majt ietjasij mielas bukti, ja majt buorebut nahki gå åvddåla. Åhpadiddje galggá bagádallat ienep oahppama gáktuj ja åhpadimev hiebadit navti váj oahppe bessi bagádallamij milta vijdedit ietjasa máhtudagáv risstalasjvuoda, ietjá åskoj, iellemvuojnoj ja etihka birra.