Musihkka sáme (MUS02‑03)
Máhtudakulme ja árvustallam

Aktijvuoda buojkulvisá

Tjielggidus

Máhtudakulme 10. jahkedáse maŋŋela

Åhpadusá ulmme le oahppe galggá máhttet

  • hárjjidallat ja åvddånbuktet moattebelak repertoárav masi gullu juojggam, lávllom, musihkka, ietjá vokálalasj åvddånbuktema ja dánssam

  • Árvvaladdat le tjielggit ássjev madin åvddånbuktá iesjgeŋgalágásj bielijt ássjen ja argumentieri divna bielij åvdås. Árvvaladdam máhttá låhpaduvvat konklusjåvnåjn. Árvvaladdat máhttep aktu dahkat jali iehtjádij siegen. Dágástallam moaddásij gaskan ássje jali vidjurij birra máhttá árvvaladdam liehket.

     gåktu musihkalasj árbbedábe bisoduvvi ja ådåstuhteduvvi
  • iehtjádij siegen barggat ja

    Plánit le gåktu ájggomusájt galga jåksåt. Pládna tjielggi gåktu ájggop dahkat vaj ájggomusájt jåksåp, ja máhttá aktijvuodav vuosedit dåjmaj, tjadádime ja ulmij gaskan.

     ja

    Tjadádit le álgadit, dahkat ja ållidit juojddáv, duola dagu dahkamusáv, guoradallamav jali bargov mav ájgo dahkat.

     hárjjidallamprosessajt manna la iesjválljidum juojgga, lávlla ja ietjá vokálalasj åvddånbuktema, tjuojadibme jali dánssam, ja gaskostit båhtusav juohkusin jali aktu
  • buvtadit ja programmerit musihkalasj prosessajt, aj juojgajn, duon dán jiena eksperimentierima baktu

  • Åtsådit merkaj vásedit ja gæhttjaladdat ja máhttá diehtemvájnov ja oavdduhimev vaddet. Åtsådit máhttá merkahit ájttsat, åhtsåt, ielvvet, váksjot ja guoradallat. Muhttijn merkaj iesjgeŋgalágásj bielijt ássjes guoradallat rabás ja lájttális árvvaladdama baktu. Åtsådit máhttá aj merkahit barggovuogijt, buktagijt jali vædtsagijt gæhttjalit ja árvustallat.

     ja gaskostit musihkalasj vásádusájt, ja

    Reflektierit le guoradallat ja usjudallat iesjgeŋgalágásj bielijt ietjas jali iehtjádij dagojn, guottoj ja ájádusájn. Máhttep aj reflektierit ássjij ja vidjurij, dåjmaj jali ietjama oahppama birra. Reflektierit merkaj gæhttjalit ietjas ájádusájt ja guottojt, ja nav åvddånahttet dádjadusáv.

     musihkalasj vájkkudimnævojt ano birra
  • gulldalit ja gæhttjalit iesjguhtiklágásj åvddånbuktemijt ja vuodustit válljimav hábbmijiddje prosessajn idieja rájes gárves båhtusij

  • Adnet le gå juojddáv ávkástalá jali juojddáv dagá ájggomusáv jåvsåtjit. Adnet le vargga sæmmi gå ávkástallat, sæmmi gå adnuj válldet duola dagu barggovuogev jali vædtsagav.

     gulov (gehør) ja notasjåvnnåteknihkajt doarjjan hábbmijiddje bargon

  • Adnet le gå juojddáv ávkástalá jali juojddáv dagá ájggomusáv jåvsåtjit. Adnet le vargga sæmmi gå ávkástallat, sæmmi gå adnuj válldet duola dagu barggovuogev jali vædtsagav.

     guoskavasj fáhkabuojkuldagájt hábbmijiddje bargon, ja gå reflektieri prosessaj ja buktagij badjel

  • Åtsådit merkaj vásedit ja gæhttjaladdat ja máhttá diehtemvájnov ja oavdduhimev vaddet. Åtsådit máhttá merkahit ájttsat, åhtsåt, ielvvet, váksjot ja guoradallat. Muhttijn merkaj iesjgeŋgalágásj bielijt ássjes guoradallat rabás ja lájttális árvvaladdama baktu. Åtsådit máhttá aj merkahit barggovuogijt, buktagijt jali vædtsagijt gæhttjalit ja árvustallat.

     ja

    Reflektierit le guoradallat ja usjudallat iesjgeŋgalágásj bielijt ietjas jali iehtjádij dagojn, guottoj ja ájádusájn. Máhttep aj reflektierit ássjij ja vidjurij, dåjmaj jali ietjama oahppama birra. Reflektierit merkaj gæhttjalit ietjas ájádusájt ja guottojt, ja nav åvddånahttet dádjadusáv.

     gåktu histåvrålasj ja sebrudagá dile li vájkkudam musihkkaj, lávllomij ja dánssamij estetihkalasj åvddåjbuktemin, ja buvtadit musihkalasj åvddånbuktemijt ma dálásj ájge hásstalusájt låpptiji

  • Åtsådit merkaj vásedit ja gæhttjaladdat ja máhttá diehtemvájnov ja oavdduhimev vaddet. Åtsådit máhttá merkahit ájttsat, åhtsåt, ielvvet, váksjot ja guoradallat. Muhttijn merkaj iesjgeŋgalágásj bielijt ássjes guoradallat rabás ja lájttális árvvaladdama baktu. Åtsådit máhttá aj merkahit barggovuogijt, buktagijt jali vædtsagijt gæhttjalit ja árvustallat.

     ja

    Árvvaladdat le tjielggit ássjev madin åvddånbuktá iesjgeŋgalágásj bielijt ássjen ja argumentieri divna bielij åvdås. Árvvaladdam máhttá låhpaduvvat konklusjåvnåjn. Árvvaladdat máhttep aktu dahkat jali iehtjádij siegen. Dágástallam moaddásij gaskan ássje jali vidjurij birra máhttá árvvaladdam liehket.

     man ájnas musihkka ja dánssam li sebrudahkaj, aktan sáme musihkka ja dánssam divna nieljet sáme rijkas, ja etihkalasj tjuolmajt ma guosski musihkalasj åvddånbuktemijda ja musihkkakultuvrraj

Åhpadattijn árvustallam

Åhpadattijn árvustallam galggá viehkken åvdedit oahppamav ja fáhkamáhtudagáv åvddånahttet. Oahppe vuosedi ja åvddånahtti máhtudagáv musihkan 8., 9. ja 10. dásen gå tjuojadi, lávllu, tjadádi ietjá vokálalasj åvddånbuktemijt ja dánssi, ja gå plániji ja dåjmadi ja buvtadi musihkav ja vuosedi båhtusijt ja reflektieriji daj badjel. Oahppe vuosedi aj máhtudagáv gå ietjasa bágoj giehttu ja árvvaladdi man ájnas lávllom, ietjá vokálalasj åvddånbuktema ja dánssam li sebrudahkaj ja gå árvvaladdi etihkalasj tjuolmajt ma iesjguhtiklágásj åvddånbuktemijda guosski. Åhpadiddje galggá dilev láhtjet oahppijoassálasstemij ja arvusmahttet oahppammiellaj dan baktu jut oahppe bessi eksperimentierit, dibddet mielav girddet ja bessat systematihkalattjat åvddånahttet buktagav idiejas gárves båhtusij. Åhpadiddje ja oahppe galggi ságastallat oahppij åvddånime birra musihkan. Oahppe galggi bessat gæhttjaladdat. Dajna máhtudagájn mav oahppe vuosedi, galggi bessat moalgget majt ietjasij mielas bukti, ja majt buorebut nahki gå åvddåla. Åhpadiddje galggá bagádallat ienep oahppama gáktuj ja åhpadimev hiebadit navti váj oahppe bessi bagádallamij milta vijdedit ietjasa máhtudagáv fágan.

Loahppaárvustallam

Åbbålasjkarakterra galggá gåvvidit oahppe åbbålasj máhtudagáv musihkan gå ålli 10. dáse åhpadimev. Åhpadiddje galggá plánit ja dilev láhtjet váj oahppe bessi vuosedit ietjasa máhtudagáv målsudahkes vuogij majda gulluji dádjadibme, refleksjåvnnå ja lájttális ájádallam iesjgeŋga dilijn. Åhpadiddje galggá biedjat karakterav musihkan máhtudagá milta mav oahppe la vuosedam gå oahppe åvddån buktá ja buvtat musihkav, váset musihkav ja barggá kultuvrradádjadusájn hábbmijiddje bargon.