Beapmoe jïh healsoe, saemien soejkesj (MHE02‑03)
Maahtoeulmieh jïh vuarjasjimmie
Ij leah faamosne 8. trinn–10. trinn daltesasse åvtelen 1.8.2026 raejeste
- Sjïehtesjimmie daehtie learoesoejkesjistie ållesth aalka 1.8.2026 raejeste.
- Faamoeboelhke jïh sjïehtesjimmie
- Bokmål
- Davvisámegiella
- Julevsámegiella
- Åarjelsaemiengïelese
Tjïelkestimmie
Maahtoeulmieh 10. daltesen mænngan
Lïerehtimmien ulmie lea learohke edtja maehtedh
- soejkesjidh jïh dïrregh, vihkeles vuekieh jïh beapmoejurjiehtimmievuekieh nuhtjedh jearsoe jïh monnehke beapmoem darjodh, mij våaromem vadta hijven healsose
- daajide nuhtjedh kvaliteetem beapmoevaarojde vuarjasjidh, smaahkh goerehtidh jïh kombineeredh beapmoejurjiehtimmesne jïh bïhkedassh, menyh jïh gåassoehtimmiem beapmoste bueriedidh
- orre beapmoereedth sjugniedidh pryövedh voenges beapmoevierhtijste
- digkiedidh guktie kosthold maahta hijven healsoem vedtedh jïh digitaale vierhtieh nuhtjedh jïjtse kostholdem vuarjasjidh, jïh aejlies jïh jeereldihkie beapmoevaaroeh veeljedh gosse beapmoeh jurjehte
- tjïelkestidh jïh laejhtehkslaakan vuarjasjidh mïelh, raerieh jïh bïevnesh kostholden jïh healsoen bïjre
- laejhtehkslaakan bïevnesh beapmoeproduksjovnen bïjre vuarjasjidh, jïh digkiedidh guktie utnijefaamoe maahta voenges jïh veartenevijries beapmoeproduksjovnem baajnehtidh
- beapmoevaaroej klijma-åasam goerehtidh jïh tjïelkestidh guktie beapmoevaaroeh jïh beapmoeåtnoe maehtieh byjresem, klijmam jïh beapmoejearsoesvoetem baajnehtidh
- saemien baakoetjïerth nuhtjedh leekedimmesne jïh smeejvemisnie kreekijste, gosse guelieh tjåelieh jïh buerkiestidh guktie doh ovmessie bielieh åtnasuvvieh
- aerpievuekien konserveeremevuekieh goerehtidh goh såålhteme, gajhkesjimmie jïh soevestimmie ovmessie beapmoeregijovnine
- beapmoem jurjiehtidh jïjtse kultuvreste, noerhtege kultuvrijste, aalkoeåålmegekultuvrijste jïh jeatjah kultuvrijste, jïh beapmoevuekieh viertiestidh jïh tjïelkestidh guktie identiteete jïh ektiedimmie våajnoes dorjesuvvieh beapmoen jïh maalestahki tjïrrh
Jaabnan vuarjasjimmie
Jaabnan vuarjasjimmie edtja viehkiehtidh lïeremem eevtjedh jïh maahtoem faagesne evtiedidh. Learohkh maahtoem faagesne beapmoe jïh healsoe evtiedieh 8., 9. jïh 10. daltesisnie gosse beapmoeh jïh maalestahkh darjoeh, goerehtieh jïh vuarjasjieh, jïh gosse gyhtjelassi bijjeli ussjededtieh beapmoen jïh healsoen, beapmoeproduksjovnen, beapmoeveeljemen jïh identiteeten jïh beapmoekultuvren bïjre.
Lohkehtæjja edtja sjïehteladtedh guktie learohkh leah meatan jïh lïeremelastose skreejrehtidh jeereldihkie praktihkeles laavenjassi tjïrrh tjöövkesne jïh jeatjah sjiehteles lïereme-areenine. Lohkehtæjja jïh learohkh edtjieh learohki evtiedimmien bïjre faagesne beapmoe jïh healsoe soptsestalledh. Learohkh edtjieh nuepiem åadtjodh pryövedh. Dan maahtoem mietie maam learohkh vuesiehtieh, edtjieh nuepiem åadtjodh baakoeh bïejedh dïsse maam dååjroeh sijjieh buektiehtieh, jïh jïjtsh faageles evtiedimmien bijjelen ussjedadtedh. Lohkehtæjja edtja dan guhkiebasse lïeremen bïjre bïhkedidh jïh lïerehtimmiem sjïehteladtedh guktie learohkh maehtieh bïhkedassem nuhtjedh sov maahtoem evtiedidh aerpievuekien beapmoeh darjodh, mah våaromem vedtieh hijven healsose, jïh voerkes utniejinie jïh bievniejinie sjïdtedh beapmoekultuvreste.
Galhkuvevuarjasjimmie
Galhkuvevuarjasjimmie edtja dam tjåenghkies maahtoem vuesiehtidh maam learohke seabradahkefaagesne åtna gosse lïerehtimmiem galhkoe 10. daltesen mænngan. Lohkehtæjja edtja soejkesjidh jïh sjïehteladtedh guktie learohkh åadtjoeh sijjen maahtoem vuesiehtidh joekehtslaakan, mesnie goerkese, ussjedadteme jïh laejhtehks ussjedimmie, ovmessie ektiedimmine. Lohkehtæjja edtja karakteerem faagese beapmoe jïh healsoe bïejedh dan maahtoen mietie learohke leah vuesiehtamme praktihkeles jïh kraanskoje barkosne beapmojne jïh maalestahkigujmie. Lohkehtæjja edtja karakteerem eatnemefaagese bïejedh dan maahtoen mietie maam learohke vuesiehtamme gosse daajroeh jïh goerkesem gaskesadteme faagen sisvegistie jïh ektiedimmijste.