Biepmu ja dearvvašvuođa (MHE02‑03)
Vuođđogálggat

Njálmmálaš gálggat biepmus ja dearvvašvuođas lea máhttit gaskkustit fágalaš imaštallama ja reflekšuvnna muitalusaid ja ságastallamiid, digaštallamiid ja ovdanbuktimiid bokte. Njálmmálaš gálggaid ovdánahttin biepmus ja dearvvašvuođas vuolgá ságastallamis biebmoráhkadeami birra dasa ahte ovdanbuktit ja digaštallat eanet ahte eanet kompleaksa fáttáid dearvvašvuođa, biebmogolaheami ja biebmosihkkarvuođa birra. Dađistaga fertejit oahppit geavahit eanet fágasániid go galget vuođuštit iežaset válljejumiid, dahje go galget searvat fágalaš digaštallamiidda.

Máhttit čállit biepmus ja dearvvašvuođas lea hábmet teavsttaid maid geavaha biebmoráhkadeamis ja borramiid oktavuođas. Máhttit čállit fágas lea maiddái gaskkustit fágalaš gelbbolašvuođa ja máhttit albmanahttit oaiviliid ja válljejumiid. Čállingálggaid ovdánahttin biepmus ja dearvvašvuođas vuolgá máhttimis čállit álkes gávppašanlisttuid ja oanehis, ovttastuvvon teavsttaid dasa ahte máhttit plánet ja hábmet biebmorávvagiid ja fáluid.

Máhttit lohkat biepmus ja dearvvašvuođas lea áddet, dulkot ja árvvoštallat biebmorávvagiid, tabeallaid ja illustrašuvnnaid biebmoráhkadeami oktavuođas. Lea maiddái áddet ja árvvoštallat áigeguovdilis fágateavsttaid. Lohkangálggaid ovdánahttin fágas vuolá áddemis álkes illustrašuvnnaid ja ovttastuvvon teavsttaid báhpáris ja šearpmas dasa ahte dulkot ja kritihkalaččat árvvoštallat eanet kompleaksa fágateavsttaid, govvosiid ja tabeallaid iešguđet mediain.

Máhttit rehkenastit biepmus ja dearvvašvuođas lea dovdát ja geavahit loguid ja voluma, deattu, hivvodaga, cuovkkaid, gorreloguid, áiggi, temperatuvrra ja geometralaš govvosiid namahusaid biebmoráhkadeami oktavuođas. Dat lea maiddái rehkenastit ja árvvoštallat biebmorávvagiid poršuvnnaid ja gaskkustit loguid ja lohkomateriálaid go galgá buohtastahttit dahje digaštallat fágalaš ja fágaidrasttildeaddji fáttáid. Rehkenastingálggaid ovdánahttin vuolgá máhttimis geavahit rivttes latnja- ja deaddoovttadagaid ja ráhkadit álkes diagrámmaid ja tabeallaid dasa ahte máhttit geavahit iešguđetlágan matematihkalaš gálggaid biebmoráhkadeami plánemis ja čađaheamis. Dasto gullá ovdánahttimii máhttit ráhkadit eanet kompleaksa tabeallaid ja govvosiid čálalaš bargguin.

Digitála gálggat biepmus ja dearvvašvuođas lea máhttit geavahit máŋggalágan digitála resurssaid ja teknologiijaid nannet praktihkalaš biebmoráhkadangálggaid. Lea maiddái gaskkustit ja árvvoštallat digitála teaksta-, jietna-, govva- ja filbmafiillaid mat leat áigeguovdilat ja mearkkašahttit fágii. Digitála gálggaid ovdánahttin biepmus ja dearvvašvuođas vuolgá máhttimis geavahit digitála resurssaid ohcat dieđuid, čuovvut biebmorávvagiid ja ovdanbuktit faktaid, dasa ahte máhttit geavahit máŋggalágan digitála resurssaid kritihkalaččat árvvoštallat dieđuid iešguđetlágan mediain ja muitalit fágalaš reflekšuvnnaid birra. Ovdánahttin sáhttá maiddái vuolgit álkes teknologiija geavaheamis dasa ahte geavahit guhkás ovdánan teknologiija biebmoráhkadeami oktavuođas. 1.–4. luohká ohppiid várás galgá digitála reaidduid geavaheapmi leat erenoamáš várrogas, ja ii galgga leat oahpahusa guovddážis.